Durf jij te voelen, ook als het spannend wordt…?

De essentie van voelen

Voelen is essentieel voor de mens. Het is geen luxe en geen zwakte, maar een innerlijk systeem dat ons voortdurend informatie geeft. Emoties waarschuwen ons wanneer grenzen worden overschreden, wanneer we ons onveilig voelen, of wanneer we juist verlangen naar verbinding, rust of nabijheid. Ze laten ons weten wat belangrijk voor ons is. Wanneer we stoppen met voelen, raken we los van dat kompas — en gaan we leven vanuit ons hoofd in plaats van vanuit wat ons werkelijk beweegt.

Voelen is de essentie van mens-zijn. Toch zijn we er verrassend goed in geworden om het niet te doen. We denken, analyseren, verklaren en rationaliseren, maar blijven vaak weg bij wat er écht in ons leeft. Want voelen vraagt moed. Het vraagt dat we vertragen en luisteren naar wat zich laag voor laag aandient. Wat we meestal voelen, is niet het hele verhaal. Emoties hebben namelijk lagen.

Secundaire emoties: wat we direct voelen

Secundaire emoties zijn de emoties die als eerste aan de oppervlakte komen. Ze zijn luid, duidelijk en vragen meteen aandacht. Denk aan boosheid, frustratie of irritatie. Bijvoorbeeld:

• “Ik ben boos omdat je me liet wachten / te laat thuiskwam.”
• “Ik voel me gefrustreerd omdat mijn moeder niet naar me luistert, als ik iets belangrijks deel.”

Deze emoties zijn niet verkeerd — ze hebben een functie. Ze beschermen ons. Ze geven energie. Maar ze vertellen zelden het hele verhaal.

Primaire emoties: wat eronder ligt

Onder die eerste laag ligt vaak iets zachters en kwetsbaarders: de primaire emotie. Dat is de emotie die werkelijk geraakt is. Misschien is de boosheid eigenlijk verdriet:

• “Ik was zo lang alleen, ik heb je gemist.”
  Of angst / verdriet:
• “Ik ben bang om niet gezien of gehoord te worden.”
• Of "Mijn moeder ziet mij niet - ik ben niet gewenst"

Tranen kunnen boosheid verhullen. 
Frustratie kan pijn verbergen. 
En achter woede schuilt vaak een diepe behoefte aan verbinding.

De bodyguard in ons

We hebben allemaal een innerlijke bodyguard. Een deel in ons dat ons wil beschermen tegen pijn, afwijzing of kwetsbaarheid. Deze bodyguard zet secundaire emoties in als schild. Dat voelt veiliger dan laten zien wat ons écht raakt. Maar die bescherming heeft een prijs. Want zolang de bodyguard het woord voert, blijft de primaire emotie ongezien. En wat niet gevoeld wordt, kan ook niet helen.

Zakken in voelen

Echt voelen vraagt dat we langzaam door die lagen heen zakken. Dat we niet meteen reageren, maar nieuwsgierig worden. In plaats van:

“Ik ben gewoon boos.”

kunnen we ons afvragen:

• “Wat raakt me hier eigenlijk?”
• “Wat doet dit met mij?”
• “Waar ben ik bang voor?”
• “Wat heb ik nodig?”

Dat is geen zwakte. Dat is kracht.

De zachtheid toelaten

De kern van voelen is zachtheid. Het is durven toegeven dat je iemand gemist hebt. Dat je je alleen voelde. Dat je verlangde naar nabijheid of erkenning. 

Wanneer we die zachtere laag toelaten, ontstaat er ruimte. Ruimte voor echte verbinding — met onszelf en met de ander. Dan hoeft de bodyguard niet meer zo hard te werken. En misschien is dat wel de essentie van voelen:

Niet blijven steken in wat hard en luid is,

Maar moedig afdalen naar wat zacht en waar is.